โรคตาเขในเด็ก (Strabismus) เป็นภาวะที่ตาทั้งสองข้างไม่สามารถมองไปยังจุดเดียวกันได้พร้อมกัน เกิดจากความผิดปกติของกล้ามเนื้อตาที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของลูกตา ทำให้ตาข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้างเบนออกจากแนวกลาง

ภาวะตาเขในเด็กสามารถแบ่งออกได้หลายประเภท โดยแบ่งออกได้ ดังนี้

แบ่งตามรูปแบบการเข

• ตาเขเข้าใน (Esotropia) ตาเบนเข้าด้านใน
• ตาเขออกนอก (Exotropia) ตาเบนออกด้านนอก
• ตาเขขึ้นบน (Hypertropia) ตาเบนขึ้นด้านบน
• ตาเขลงล่าง (Hypotropia) ตาเบนลงด้านล่าง

แบ่งตามระยะเวลาและความสามารถในการมองเห็นสองตาพร้อมกัน

• ตาเขถาวร (Constant strabismus) เขตลอดเวลา
• ตาเขชั่วคราว (Intermittent strabismus) เขเป็นครั้งคราว เมื่อหลุดโฟกัสหรืออ่อนเพลีย ล้า

แบ่งตามสาเหตุและอายุที่เป็น

• ตาเขแต่กำเนิด (Congenital/Infantile strabismus) เริ่มภายในช่วง 6 เดือนแรกหลังคลอด
• ตาเขภายหลัง (Acquired strabismus) เกิดหลังอายุ 6 เดือน มักเกี่ยวข้องกับปัญหาสายตาหรือระบบประสาท
• ตาเขจากสายตายาว (Accommodative Esotropia) พบบ่อยในเด็กอายุ 2–4 ปี ที่มีสายตายาวและใช้กล้ามเนื้อตาหนักเกินไป ทำให้ตาเขเข้า
• ตาเขหลอก (Pseudo strabismus) มักพบในเด็กเล็กที่มีสันจมูกแบนและหัวตายังไม่ยกสูง ทำให้ดูเหมือนว่าตาเขเข้าด้านใน

สาเหตุของภาวะตาเขในเด็ก

• พันธุกรรม
• กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงหรือผิดปกติ
• สายตาสั้น ยาว หรือเอียงมาก โดยไม่ได้รับการแก้ไข
• ภาวะสายตาขี้เกียจ
• เด็กคลอดก่อนกำหนด หรือมีปัญหาตั้งแต่แรกคลอด

สังเกตอย่างไรว่าเด็กอาจมีภาวะตาเข

• ดวงตาสองข้างไม่มองไปทางเดียวกัน
• ปวดตา ปวดศีรษะ
• เอียงคอ เบี่ยงหน้า
• กลอกตาไม่สุด
• มองเห็นภาพซ้อน

การรักษาภาวะตาเขในเด็ก

• เด็กที่มีสายตายาว (hyperopia) มากมักมีตาเขเข้าด้านใน แว่นตาสามารถช่วยลดภาระในการเพ่ง และตาอาจกลับมาตรงได้เองหลังจากใส่แว่นตา
• การฝึกกล้ามเนื้อตา
• การใช้แว่นเลนส์ปริซึม
• การรักษาด้วยการผ่าตัด

ผู้ปกครองควรสังเกตอาการของเด็กว่าเข้าข่ายมีภาวะตาเขหรือไม่ อย่าละเลยสัญญาณต่าง ๆ หรือมองว่า “ยังเด็กอยู่ โตแล้วก็หายเอง” เพราะหากยิ่งปล่อยไว้นาน โอกาสในการรักษาให้หายจะลดลงเรื่อย ๆ ตามอายุ ควรพาเด็กมาตรวจสายตาโดยจักษุแพทย์ทันทีที่สังเกตว่าการมองเห็นมีความผิดปกติ