1. การตรวจคัดกรอง (Screening)
การตรวจคัดกรอง คือการตรวจหามะเร็งในผู้ที่ยังไม่มีอาการ เพื่อให้พบโรคได้เร็วที่สุดและรักษาได้ทัน
กลุ่มเสี่ยงที่ควรตรวจ ผู้ที่อายุ 50–80 ปี และมีประวัติสูบบุหรี่มากกว่า 20 ปี
วิธีที่ใช้บ่อยที่สุด CT สแกนแบบใช้รังสีต่ำ (Low-Dose CT Scan: LDCT)

• ตรวจภาพปอดได้ละเอียด เห็นก้อนขนาดเล็ก
• ช่วยลดความเสี่ยงการเสียชีวิตจากมะเร็งปอดได้

การตรวจเลือดแบบใหม่ (Liquid Biopsy) กำลังเริ่มใช้คู่กับ LDCT เพื่อเพิ่มความแม่นยำ

• ตรวจหาชิ้นส่วน DNA ของมะเร็งในเลือด
• ใช้ง่าย เจ็บตัวน้อย แต่ยังต้องพัฒนาต่อไป

2. การวินิจฉัยโรค (Diagnosis)
ถ้าพบก้อนน่าสงสัยจากการตรวจคัดกรอง ต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อยืนยันว่าเป็นมะเร็งหรือไม่
การถ่ายภาพ

• X-ray เห็นภาพคร่าว ๆ เบื้องต้น
• CT Scan: เห็นรายละเอียดก้อนชัดขึ้น
•  PET/CT: ใช้สารรังสีเพื่อตรวจว่าก้อนใช้น้ำตาลสูง (เซลล์มะเร็งใช้พลังงานมาก)

การเก็บชิ้นเนื้อ

• ส่องกล้องหลอดลม (Bronchoscopy): สอดกล้องเล็กเข้าไปเก็บตัวอย่าง
• เจาะผ่านผิวหนัง (Needle biopsy): ใช้เข็มเล็กเจาะเข้าไปในปอด
• ผ่าตัดเล็ก (กรณีอื่น ๆ): เช่น เจาะต่อมน้ำเหลืองบริเวณทรวงอก

การตรวจยีนมะเร็ง: วิเคราะห์เซลล์จากชิ้นเนื้อ

• ตรวจว่ามียีนผิดปกติหรือไม่ เช่น EGFR, ALK, KRAS
• ถ้าพบ จะสามารถเลือกยาที่ตรงกับยีนนั้นได้

3. การจัดระยะของโรค (Staging)
การจัดระยะช่วยบอกว่ามะเร็งลุกลามมากน้อยแค่ไหน และกำหนดแนวทางรักษา
Stage I ก้อนมะเร็งเล็ก ยังไม่แพร่กระจาย
Stage II เริ่มลามไปต่อมน้ำเหลืองในปอด
Stage III ลามไปยังต่อมน้ำเหลืองนอกปอดหรืออวัยวะใกล้เคียง
Stage IV แพร่กระจายไปไกล เช่น กระดูก สมอง ตับ
การประเมินใช้ทั้งภาพถ่าย (CT, PET) และผลชิ้นเนื้อ

4. แนวทางการรักษามะเร็งปอด
การผ่าตัด: เหมาะกับผู้ที่อยู่ในระยะต้น (Stage I–II)

• ตัดก้อนออกพร้อมปอดบางส่วนหรือต่อมน้ำเหลือง

เคมีบำบัด (คีโม): ใช้ยาเข้าร่างกายเพื่อฆ่าเซลล์มะเร็ง

• มักใช้หลังผ่าตัด หรือเมื่อมะเร็งลุกลาม

การฉายรังสี: ยิงรังสีพลังงานสูงเพื่อทำลายเซลล์มะเร็งเฉพาะที่

• ใช้ร่วมกับคีโม หรือในคนที่ผ่าตัดไม่ได้

ยามุ่งเป้า: ออกฤทธิ์ตรงกับยีนผิดปกติ เช่น EGFR, ALK

• ได้ผลดีและผลข้างเคียงน้อยกว่าคีโม

ภูมิคุ้มกันบำบัด กระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกายให้ทำลายเซลล์มะเร็ง

• เหมาะกับผู้ที่ไม่มียีนเป้าแต่มี PD-L1 สูง

5. Oncothermia (ออนโคเธอร์เมีย)
– เป็นการรักษาเสริม โดยใช้ความร้อนเฉพาะจุดฆ่าเซลล์มะเร็ง
– ใช้คลื่นความถี่วิทยุทำให้เซลล์มะเร็งอ่อนแอและตอบสนองต่อการรักษาหลักได้ดีขึ้น
– มักใช้ร่วมกับคีโมหรือภูมิคุ้มกันบำบัด
– ทำสัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง รวม 12–24 ครั้ง
– ปลอดภัย ไม่เจ็บ และมีการใช้อย่างแพร่หลายในบางประเทศ

6. การดูแลเสริม
การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care)
– ลดอาการต่าง ๆ เช่น ปวด หอบ เหนื่อย
– เพิ่มคุณภาพชีวิตและช่วยให้ใช้ชีวิตได้ดีขึ้น

การแพทย์ทางเลือก
– สมุนไพร โยคะ อาหารเสริมต่าง ๆ
– ต้องใช้ร่วมกับการรักษาหลักและปรึกษาแพทย์ก่อน

7. เทคโนโลยีใหม่ในปี 2025
– ปัญญาประดิษฐ์ (AI): ช่วยวิเคราะห์ภาพถ่าย เช่น CT ให้แม่นยำขึ้น
– Liquid Biopsy: ตรวจยีนมะเร็งจากเลือดแบบไม่ต้องเจาะปอด
– ยาใหม่แบบเจาะจง: ยารักษาที่ตรงกับยีนมะเร็งแบบเฉพาะจุด
– PET/CT รุ่นใหม่: เห็นการกระจายของมะเร็งชัดเจนกว่าเดิม

8. สรุป
– มะเร็งปอดรักษาได้ถ้าตรวจพบเร็ว
– ปี 2025 มีเทคโนโลยีใหม่มากมาย ช่วยให้รักษาได้แม่นยำขึ้น
– วิธีรักษาไม่เหมือนกันทุกคน ต้องดูตามระยะโรคและยีนของมะเร็ง
– อย่าละเลยการตรวจ หากเป็นกลุ่มเสี่ยง ควรตรวจคัดกรองทุกปี