โรคท้องเสียหรือภาวะอุจจาระร่วง เป็นอาการถ่ายอุจจาระเหลวหรือเป็นน้ำมากกว่าปกติ หรือในบางครั้งถ่ายเป็นมูกปนเลือด โดยสาเหตุมักเกิดจากการติดเชื้อหรือภาวะอาหารเป็นพิษ หรือรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อโรคเข้าไป โดยอาการของผู้ป่วยจะมีการถ่ายอุจจาระเหลวหรือถ่ายเป็นน้ำมากกว่า 3 ครั้งขึ้นไปใน 24 ชั่วโมง หรือถ่ายเป็นมูกปนเลือด 1 ครั้ง โดยภาวะอุจจาระร่วงเฉียบพลันจะมีอาการไม่เกิน 2 สัปดาห์ สำหรับผู้ป่วยในบางรายอาจมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ปวดท้อง ท้องอืด คลื่นไส้ อ่อนเพลีย รู้สึกครั่นเนื้อครั่นตัว และมีไข้

สาเหตุของอาการท้องเสียง

• เกิดจากการติดเชื้อ มากกว่าร้อยละ 80% เป็นได้ทั้งเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส หรือปาราสิต
• ท้องเสียซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อหรือสารพิษจากเชื้อ เช่น
 ยา เช่น ยาปฎิชีวนะ
 สารให้ความหวานแทนน้ำตาล
 การผ่าตัดในช่องท้อง
 สาเหตุ อื่นๆ เช่น โรคลำไส้แปรปรวน , โรคกลุ่ม celiac disease , โรคกลุ่มลำไส้อักเสบ ( inflammatory bowel disease )

อันตรายจากท้องเสีย

อันตรายจากท้องเสียที่สำคัญที่สุด คือการที่ร่างกายสูญเสียสารน้ำและเกลือแร่ ซึ่งมีระดับความรุนแรงตั้งแต่รุนแรงเล็กน้อย เช่นกระหายน้ำบ่อย จนมีความรุนแรงมาก เช่นชีพจรเต้นเร็ว ความดันโลหิตต่ำ ( มีภาวะช๊อค ) ซึ่งมีความรุนแรงจนถึงขั้นเสียชีวิตได้ถ้าหากไม่ได้รับการรักษาทันท่วงที

การรักษา

การรักษาส่วนใหญ่เป็นการรักษาตามอาการเป็นหลัก โดยเฉพาะการป้องกันภาวะอาการขาดน้ำ โดยการให้สารน้ำและเกลือแร่ทดแทน นอกจากนี้อาจมีการให้ยาบรรเทาอาการแก่ผู้ป่วย เช่น การให้ยาบรรเทาอาการปวดท้อง , การให้ยาบรรเทาอาการคลื่นไส้อาเจียน

สำหรับรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ อาจจำเป็นต้องให้ในกรณีที่ตรวจพบเชื้อก่อโรค

การป้องกัน

• ควรล้างมือให้สะอาดก่อนรับประทานอาหาร
• ดื่มน้ำสะอาด รับประทานอาหารที่ปรุงสุกอยู่เสมอ
• ล้างผักสดและผลไม้ให้สะอาดก่อนรับประทาน
• ล้างอุปกรณ์ทำครัวและภาชนะใส่อาหารให้สะอาด
• ดูแลสิ่งแวดล้อมบริเวณบ้านไม่ให้เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ของแมลงวัน

เมื่อเกิดอาการท้องเสียให้ดื่มน้ำให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่ย่อยง่ายและพักผ่อนให้เพียงพอ และควรรีบปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ สถานพยาบาลที่ได้มาตรฐานสะอาดปลอดภัย