เวียนศีรษะ ใจสั่น มือสั่น เหงื่อออก ทั้งที่ไม่ได้อดอาหารหรือออกแรงหนัก… อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวาน เพราะอาจเป็นสัญญาณของ “ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ”(Hypoglycemia)ภัยเงียบที่เกิดขึ้นได้อย่างกะทันหัน อาจนำไปสู่อันตรายร้ายแรงได้

โรคเบาหวาน  (Diabetes) เกิดจากอะไร
โรคเบาหวานเป็นโรคเรื้อรัง ที่เกิดจากความผิดปกติของการทำงานของฮอร์โมนอินซูลิน ซึ่งอาจเกิดจากการที่ร่างกายผลิตอินซูลินไม่เพียงพอ หรือไม่สามารถนำน้ำตาลไปใช้เป็นพลังงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ในผู้ป่วยที่ต้องใช้อินซูลิน หรือ ยากระตุ้นการหลั่งอินซูลิน หากควบคุมยา อาหาร หรือพฤติกรรมไม่เหมาะสม อาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดต่ำลงจนเกิดภาวะแทรกซ้อนได้

อาการของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia)
ภาวะน้ำตาลต่ำในผู้ป่วยเบาหวาน สามารถแสดงอาการได้ 2 กลุ่มหลัก ได้แก่
1. อาการออโตโนมิค (Autonomic symptoms) เป็นอาการเตือนระยะแรก ได้แก่ ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว มืออ่อน เหงื่อออก รู้สึกร้อน ชา หิว คลื่นไส้ วิตกกังวล หรือกระสับกระส่าย หากรับรู้และแก้ไขได้ทัน จะช่วยป้องกันอาการรุนแรงในระยะถัดไป
2. อาการสมองขาดกลูโคส (Neuroglycopenic symptoms) เกิดเมื่อสมองได้รับน้ำตาลไม่เพียงพอ ได้แก่ อ่อนเพลีย มึนงง สับสน ไม่มีสมาธิ ตาพร่ามัว พูดช้า เซื่องซึม ผิวหนังเย็นชื้น อุณหภูมิร่างกายต่ำ อาจรุนแรงถึงขั้นชัก หมดสติ หรือเกิดอัมพาตชั่วคราว ผู้ป่วยที่มีภาวะน้ำตาลต่ำซ้ำบ่อย อาจไม่มีอาการเตือนในระยะแรก ทำให้อาการรุนแรงเกิดขึ้นโดยไม่รู้ตัว

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดภาวะน้ำตาลต่ำ

• การใช้ยาลดน้ำตาลในเลือดกลุ่ม Sulfonylurea ซึ่งกระตุ้นการหลั่งอินซูลินมากเกินไป
• รับประทานอาหารน้อย ไม่ครบมื้อ หรือไม่ตรงเวลา
• ดื่มแอลกอฮอล์ขณะท้องว่าง ทำให้ตับเผาผลาญแอลกอฮอล์แทนการปล่อยกลูโคสสำรอง
• การออกกำลังกายหนักเกินไป โดยไม่ได้เสริมพลังงาน
• อาการแทรกซ้อนจากโรคบางชนิด

การป้องกันและดูแลตนเอง เมื่อมีภาวะน้ำตาลต่ำ

• รับประทานอาหารให้ตรงเวลา โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน ที่ใช้ยาเบาหวานเป็นยาประจำตัว
• รับประทานยาตามแพทย์สั่ง – ตรวจติดตามนัด และการปรับขนาดยา/อินซูลิน ตามคำแนะนำแพทย์
• พกอาหารหรือขนมที่มีน้ำตาลดูดซึมเร็ว เช่น น้ำผลไม้ ลูกอม น้ำตาลก้อน
• ตรวจเช็ค ระดับน้ำตาลในเลือดสม่ำเสมอ เพื่อเฝ้าระวังภาวะผิดปกติ
• แจ้งคนรอบข้างให้รู้วิธีช่วยเหลือ หากเกิดภาวะน้ำตาลต่ำเฉียบพลัน และดูแลตัวเองอย่างถูกต้อง

เมื่อไหร่ที่ควรไปพบแพทย์
ผู้ป่วยควรรีบไปพบแพทย์ทันที หากมีอาการน้ำตาลต่ำรุนแรง เช่น หมดสติ สับสน พูดช้า หรือไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ รวมถึงกรณีที่รับประทานของหวานแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีภาวะน้ำตาลตกเกิดขึ้นบ่อยครั้ง
ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำสามารถป้องกันได้ หากผู้ป่วยเบาหวานรู้จัก สังเกตอาการ ดูแลการใช้ยา และรับประทานอาหารอย่างเหมาะสม การรู้เท่าทันตั้งแต่สัญญาณแรก คือ สิ่งสำคัญในการป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่คาดคิด