เป็นโรคที่ผู้ป่วยมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ โดยทั้งหมดนี้เกิดจากความผิดปกติของตับอ่อนที่มีการผลิตฮอร์โมนอินซูลินไม่เพียงพอ ทำให้ฮอร์โมนอินซูลินขาดหรือฮอร์โมนอินซูลินออกฤทธิ์ได้น้อยลง ร่างกายไม่สามารถนำน้ำตาลในเลือดไปใช้ได้ตามปกติ ก่อให้เกิดระดับน้ำตาลในเลือดสูง เป็นผลให้เกิดโรคแทรกซ้อนทางหลอดเลือดตามมา ซึ่งหากไม่มีการควบคุมเรื่องการรับประทานอาหารและดูแลรักษาสุขภาพอย่างถูกวิธี ปล่อยให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นเป็นเวลานานจะส่งผลต่อเส้นเลือดที่นำสารอาหารไปเลี้ยงอวัยวะในร่างกาย นำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนต่างๆ

อาการของโรคเบาหวานในระยะแรกจะไม่แสดงอาการผิดปกติ บางรายอาจตรวจพบโรคเบาหวานเมื่อพบภาวะแทรกซ้อนขึ้นแล้ว ทั้งนี้อาการของโรคเบาหวานแต่ละชนิดอาจมีความคล้ายคลึงกัน ตรงที่ส่วนใหญ่จะมีอาการ อาทิ กระหายน้ำ , ปากแห้ง , ปัสสาวะบ่อย ในปริมาณมาก , น้ำหนักตัวลด , อ่อนเพลีย , ไม่มีแรง ซึ่งในผู้ป่วยบางรายอาจมาพบแพทย์ครั้งแรกด้วยอาการแทรกซ้อนของโรคเบาหวาน อย่างไรก็ตามอาการแทรกซ้อนของโรคเบาหวานที่เกิดขึ้นเฉียบพลัน ได้แก่ ภาวะกรดคีโตนคั่งในเลือด และภาวะการเสียการรู้สติจากน้ำตาลสูงในเลือด

อีกทั้งโรคแทรกซ้อนเรื้อรังของเบาหวาน ได้แก่ โรคแทรกซ้อนที่เกิดกับหลอดเลือดเล็ก ( Microvascular Complications ) เช่น เบาหวานขึ้นตา , โรคไต หรือโรคแทรกซ้อนชนิดที่เกิดกับเส้นเลือดขนาดใหญ่ ( Macrovascular Complications) เช่น โรคหัวใจ , โรคหลอดเลือดสมอง , โรคเส้นเลือดแดงส่วนปลายอุดตัน รวมไปถึงโรคแทรกซ้อนที่ระบบประสาทและที่สามารถทำให้ผู้ป่วยต้องสูญเสียอวัยะบางส่วน อีกทั้งสตรีมีครรภ์ที่เป็นโรคเบาหวานจะเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะครรภ์เป็นพิษ ทำให้เกิดภาวะแท้งบุตรได้