โรคหัวใจโต คืออะไร?

โรคหัวใจโต หมายถึงภาวะที่หัวใจมีขนาดใหญ่ผิดปกติ มักตรวจพบโดยการเอกซเรย์ทรวงอก หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) หากพบว่าหัวใจกว้างมากกว่า 50% ของทรวงอก จะถือว่าอยู่ในเกณฑ์หัวใจโต

โรคนี้มักไม่แสดงอาการในระยะแรก แต่หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา อาจนำไปสู่ ภาวะหัวใจล้มเหลว (Heart Failure) และเสี่ยงต่อการเสียชีวิตได้

ความชุกของโรค

• พบผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลวประมาณ 5-7% ของประชากรเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
• มากกว่าครึ่งเป็นแบบที่ หัวใจบีบตัวได้ดีแต่ผ่อนคลายไม่ดี (HFpEF)
• ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุ โดยพบมากใน:
  • ผู้ชาย
  • คนผิวสี (African American)
    

อัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยหัวใจล้มเหลวอยู่ที่ประมาณ 10% ต่อปี และประมาณ 50% ของผู้ป่วยจะเสียชีวิตภายใน 5 ปีหลังได้รับการวินิจฉัยโรค

สาเหตุของโรคหัวใจโต

โรคหัวใจโตไม่ใช่โรคเดี่ยว แต่เป็นภาวะที่เกิดจากโรคหรือปัจจัยต่าง ๆ เช่น:

• โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• ความดันโลหิตสูง
• โรคลิ้นหัวใจรั่วหรือตีบ
• โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด
• โรคปอดเรื้อรัง ภาวะอ้วน
• โรคติดเชื้อที่กล้ามเนื้อหัวใจ เช่น กลุ่มไวรัส แบคทีเรีย HIV
• พิษจากแอลกอฮอล์ ยาเสพย์ติด ยาเคมีบำบัด
• ความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน และต่อมไร้ท่อ
• การตั้งครรภ์ ภาวะโลหิตจางรุนแรง
• พันธุกรรม

กลไกการเกิดโรค

เมื่อหัวใจทำงานหนักต่อเนื่อง กล้ามเนื้อหัวใจจะหนาตัวหรือขยายตัว ส่งผลต่อการสูบฉีดเลือด เกิดการเปลี่ยนแปลงในระดับเซลล์และโครงสร้างของหัวใจ เช่น

• กล้ามเนื้อหนาตัว (Hypertrophy)
• ผนังหัวใจบางลง สูบฉีดไม่ดี (Dilatation)
• การนำไฟฟ้าในหัวใจผิดปกติ (Arrhythmias) หัวใจเต้นผิดจังหวะ

 อาการที่ควรระวัง

ผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการในระยะแรก แต่เมื่อหัวใจเริ่มล้มเหลว จะมีอาการดังนี้:

• เหนื่อยง่าย หายใจลำบาก โดยเฉพาะเมื่อนอนราบ
• ขาบวม ท้องอืด แน่นท้อง
• ใจสั่น หน้ามืด เป็นลม
• เจ็บแน่นหน้าอก
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
• หัวใจเต้นผิดจังหวะ

การตรวจวินิจฉัย

การวินิจฉัยโรคหัวใจโตต้องอาศัยการตรวจหลายอย่างร่วมกัน เช่น:

• เอกซเรย์ทรวงอก ดูขนาดหัวใจ
• อัลตราซาวด์หัวใจ (Echo) ตรวจโครงสร้างและการทำงานของหัวใจ
• คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) ตรวจจังหวะการเต้นของหัวใจ
• ตรวจเลือด (BNP, Troponin) ประเมินภาวะหัวใจล้มเหลว
• MRI, การสวนหัวใจในรายบางกรณี

การรักษา

• รักษาสาเหตุที่ทำให้หัวใจโต เช่น ควบคุมเบาหวาน ความดัน ไขมัน
• ยา:
  • ยาขับปัสสาวะลดบวม
  • ACEI/ARB/ARNIช่วยให้หัวใจทำงานดีขึ้น
  • Beta-blockerลดภาระหัวใจ
  • ยาขยายหลอดเลือด(กรณีเฉพาะ)
  • Digoxin, ICD, CRT(ในบางกรณี)
• กรณีรุนแรง อาจต้อง:
  • ปลูกถ่ายหัวใจ
  • ใส่เครื่องช่วยการทำงานของหัวใจ (VAD)

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจพบ

• หัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน
• หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงเสียชีวิตฉับพลัน
• เกิดลิ่มเลือดเสี่ยงอัมพาต

คำแนะนำสำหรับประชาชน

• ตรวจสุขภาพเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้มีความเสี่ยง
• ปรับพฤติกรรม: เลิกบุหรี่ ควบคุมน้ำหนัก ลดเค็ม ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• รับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด.
• ตรวจคัดกรองหากมีคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ

บทบาทของทีมสหวิชาชีพ

การดูแลโรคหัวใจโตควรมีทีมที่ประกอบด้วยแพทย์ พยาบาล เภสัชกร นักโภชนาการ และครอบครัว ช่วยกันวางแผนการรักษาและติดตามผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง เพื่อป้องกันการกลับมาเข้าโรงพยาบาลซ้ำ และยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย