โรคลมชัก (Epilepsy) หรือที่รู้จักทั่วไปในชื่อ ลมบ้าหมู คือภาวะที่ระบบประสาทเกิดการทำงานผิดปกติ และมีการปล่อยคลื่นกระแสไฟฟ้าออกมาจนเกิดอาการชัก (Seizures) โดยอาจแสดงอาการต่างกันออกไปตามความผิดปกติของเซลล์สมองส่วนนั้นๆ เช่น ตัวเกร็ง ร่างกายกระตุก สูญเสียการรับรู้ชั่วขณะ เหม่อลอย ไม่ตอบสนองต่อสิ่งรอบข้าง ชักรุนแรงจนล้มลงและหมดสติ เป็นต้น

อาการลมชัก
สามารถแสดงอาการได้หลายแบบ โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ดังนี้

1.อาการชักเฉพาะที่ (Partial Seizures)
เกิดจากกระแสฟ้าที่ผิดปกติส่งไปยังสมองส่วนนั้นๆ ทำให้เกิดอาการต่างกัน เช่น เกร็งกระตุกบริเวณใบหน้า ปาก กล้ามเนื้อแขนขา ใจสั่น หูแว่ว เห็นภาพหลอน ขึ้นอยู่กับกระแสไฟฟ้าที่รบกวนการทำงานของสมองที่ควบคุมร่างกายส่วนนั้นๆ

2.อาการชักกระตุกทั้งตัว (Generalized Seizures)
เกิดจากกระแสไฟฟ้าที่ผิดปกติกระจายไปยังทั่วสมอง มักเกิดเฉียบพลันโดยไม่มีสัญญาณเตือน ผู้ป่วยมักมีอาการหมดสติทันที ชักกระตุกทั้งตัว แขนขาเกร็ง น้ำลายไหล กัดลิ้น ปัสสาวะราด

สาเหตุของโรคลมชัก

• ความผิดปกติทางสมอง เช่น ศีรษะหรือสมองได้รับการบาดเจ็บ มีเนื้องอกในสมอง ติดเชื้อในสมอง
• เป็นโรคหลอดเลือดสมองตีบ หลอดเลือดสมองอุดตัน
• โรคทางพันธุกรรมที่มีอาการชักร่วมด้วย
• ผลจากการใช้ยาบางชนิด เช่น ยาต้านซึมเศร้า
• การใช้ยาเสพติด โคเคน
• ขาดการนอนหลับ
• โรคลมชักที่ไม่ทราบสาเหตุ ขาดรอยโรคในสมอง

แนวทางการรักษา
แพทย์จะต้องวินิจฉัยสาเหตุของการชักก่อน เพื่อทำการรักษาให้ถูกต้อง เช่น

• ให้ยากันชัก
• บำบัดด้วยอาหาร
• การผ่าตัด ในกรณีที่ไม่สามารถควบคุมด้วยยากันชัก หรือพบรอยโรคที่สามารถผ่าตัดได้

การปฐมพยาบาลผู้ป่วยลมชักที่ถูกต้อง

• ผู้ปฐมพยาบาลตั้งสติ ประเมินสถานการณ์ ให้มั่นใจว่าสถานที่ปลอดภัย
• ไม่เอาสิ่งของเข้าปากผู้ป่วยเด็ดขาด โดยเฉพาะวัตถุที่มีความแข็ง เช่น ด้ามช้อน ตะเกียบ เพราะทำผู้ป่วยสำลักได้
• จัดท่าทางของผู้กดให้ถูกต้อง โดยจัดให้นอนตะแคงด้านใดด้านหนึ่ง
• คลายเสื้อผ้าผู้ป่วยให้หลวม อากาศถ่ายเท
• โทรแจ้ง 1669

ข้อห้ามและคำแนะนำเพิ่มเติม

• ไม่เอาสิ่งของใดๆ เข้าปากผู้ป่วย ทั้งวัตถุ อาหาร ยา เพราะทำให้สำลักและอันตรายถึงชีวิตได้
• ไม่กดแขน ขา ลำตัวของผู้ป่วย ไม่มัดมือหรือแขนขา โดยเฉพาะขณะมีอาการชัก เพราะทำให้กล้ามเนื้อบาดเจ็บ
• ไม่ปล่อยให้ผู้ป่วยอยู่คนเดียว ควรอยู่ใกล้ๆเพื่อสังเกตอาการ
• หากเกิดเหตุในที่สาธารณะ ไม่ให้มีการมุงดู เพื่อให้อากาศถ่ายเทสะดวก

แนวทางปฏิบัติของผู้ป่วยลมชัก

• รับประทานยาให้ครบ ปฏิบัติตามคำสั่งแพทย์ ไม่หยุดยาเองเด็ดขาด
• เลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยงที่กระตุ้นอาการ เช่น การอดนอน ความเครียด ดื่มแอลกอฮอล์ ใช้สารเสพติด
• เลี่ยงกิจกรรมที่ก่อให้เกิดอันตรายเมื่ออาการชัด เช่น ใช้งานของมีคม งานช่าง งานเครื่องกล เครื่องจักร ก่อสร้าง กิจกรรมทางน้ำ
• พักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
• พบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ

การดูแลสภาพจิตใจของผู้ป่วยหลังการรักษา
แม้โรคลมชักจะเป็นโรคที่สามารถควบคุมอาการได้ด้วยยา และในบางรายสามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่โรคนี้อาจส่งผลกระทบต่อจิตใจของผู้ป่วย โดยเฉพาะเมื่อเกิดอาการชักในที่สาธารณะ ซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกไม่มั่นใจ อับอาย หรือถูกมองว่าแตกต่างจากคนทั่วไป

ด้วยลักษณะของอาการที่เห็นได้ชัดและเกิดขึ้นอย่างไม่คาดคิด การแสดงออกของคนรอบข้างจึงมีความสำคัญมาก สังคมควรเรียนรู้และเข้าใจโรคลมชักการเข้าใจและให้กำลังใจอย่างเหมาะสมจะช่วยให้ผู้ป่วยรู้สึกปลอดภัย ไม่รู้สึกแปลกแยก