เมื่อลูกน้อยมีอาการตัวร้อนเหมือนมีไข้ ไอ มีน้ำมูก หรือมีผื่นขึ้นตามร่างกาย ผู้ปกครองมักคิดไปเองว่าลูกน้อยอาจป่วยเป็นโรคใดโรคหนึ่งที่ไม่รุนแรง แต่รู้หรือไม่ แม้อาการแสดงจะดูเหมือนไม่รุนแรง แต่นี่อาจเป็นสัญญาณของโรคหัด หากปล่อยไว้อาจเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงได้เช่นกัน ดังนั้นเพื่อให้ลูกน้อยเจริญเติบโตแข็งแรงสมวัย เรามาทำความรู้จักกับโรคหัด และวิธีการป้องกันที่คุณพ่อคุณแม่ควรรู้

โรคหัด (measles) เกิดจากอะไร?

โรคหัด เกิดจากเชื้อไวรัส Rubeola virus ซึ่งติดต่อและเกิดการระบาดได้ง่าย สามารถติดเชื้อได้ในคนทุกวัย แต่ภาวะแทรกซ้อนหรืออาการรุนแรงมักพบได้บ่อยในเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 5 ปี เชื้อนี้สามารถติดต่อผ่านระบบทางเดินหายใจ เสมหะ น้ำมูก น้ำลาย ละอองอากาศ หรือใช้สิ่งของร่วมกันกับผู้ป่วย โดยเชื้อจากผู้ป่วยจะแพร่สู่ผู้อื่นได้ตั้งแต่ 4 วันก่อนเริ่มมีผื่นจนถึง 4 วันหลังเริ่มมีผื่น

อาการ

• หลังได้รับเชื้อ 1-2 สัปดาห์ ผู้ป่วยจะมีไข้สูง ไอ ตาแดง มีน้ำมูก
• ผู้ป่วยบางคนจะมีจุดสีเทาขาวบริเวณภายในกระพุ้งแก้ม
• หลังเริ่มมีอาการ 3-5 วัน จะมีผื่นสีน้ำตาลแดงตามร่างกาย เริ่มจากศีรษะ ไปลำตัว และแขนขา

โรคหัดก่อให้เกิดโรคแทรกซ้อนอะไรบ้าง ?

• อาเจียนถ่ายเหลว
• หูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลัน
• กล่องเสียงและหลอดลมอักเสบ (โรคครูป)
• ปอดอักเสบ
• สมองอักเสบเฉียบพลัน
• ภาวะสมองอักเสบกึ่งเฉียบพลัน เกิดหลังการติดเชื้อประมาณ 10 ปี เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้น้อย โดยผู้ป่วยจะมีอาการชักเกร็งและมีพัฒนาการถดถอย

การรักษาโรคหัด

ปัจจุบัน ไม่มียาต้านไวรัสหัดที่จำเพาะ การรักษาจะเป็นแบบประคับประคอง ได้แก่ การให้วิตามินเอ การให้สารน้ำที่เหมาะสม การรักษาตามอาการ และการรักษาภาวะแทรกซ้อน

การป้องกัน

การป้องกันที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด คือการรับวัคซีน ในประเทศไทยวัคซีนเข็มรวมหัด-หัดเยอรมัน-คางทูม เป็นวัคซีนพื้นฐานให้กับเด็กทุกคนอย่างน้อย 2 เข็ม โดยตามคำแนะนำของสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ปี 2566 เข็มแรกควรได้รับในช่วงอายุ 9 – 12 เดือน และเข็มที่ 2 ที่อายุ 18 เดือน วัคซีนมีความปลอดภัยและมีโอกาสเกิดผลข้างเคียงรุนแรงน้อยมาก หลังรับวัคซีน ผู้ป่วยอาจมีไข้หรือมีผื่นได้ แต่จะไม่แพร่เชื้อให้ผู้อื่น

อย่างไรก็ตามนอกจากการฉีดวัคซีนป้องกันแล้ว ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับผู้ป่วยโดยตรง ในกรณีที่ป่วยเป็นโรคหัดควรให้ลูกน้อยหยุดเรียนจนถึงอย่างน้อย 4 วันหลังจากผื่นขึ้น เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของโรค หากเด็กที่ยังได้รับวัคซีนไม่ครบ 2 เข็ม ไปสัมผัสผู้ป่วยโรคหัด ควรพบแพทย์เพื่อพิจารณาให้วัคซีนหัดหลังมีประวัติสัมผัสไม่เกิน 3 วัน

โรคหัด หากติดเชื้อแล้วอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ ดังนั้นกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัด ได้แก่ เด็ก สตรีตั้งครรภ์ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ควรเฝ้าระวังและป้องกันตนเองเป็นพิเศษ โดยการฉีดวัคซีนโรคหัดเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันจะช่วยป้องกันโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ